Fan Fare

Zonnige 13e CAMrace op de Fan Fare

Sinds 1982 wordt elke twee jaar de CAM race gehouden, de Colin Archer Memorial Race, dit jaar voor de 13de keer. In 2004 had Herman van Kleffens, eigenaar van de Fan Fare al een keer meegedaan. Dat was zo goed bevallen, ondanks dat het toen een pittige tocht was, dat Herman besloot ook dit jaar weer mee te doen. Ditmaal met Singles on Sail (zie www.sos-holland.nl) opstappers.

Al ruim voor aanvang was de bemanning compleet, deels met mensen met wie Herman vorig jaar de oversteek naar Lowestoft had gemaakt, deels met andere SOS-ers, in totoaal 6 man sterk. Helaas maakten persoonlijke omstandigheden voor 2 van hen de tocht bij voorbaat toch niet mogelijk. Daarom werd 2 weken voor de race nog 'n oproep geplaatst op de SOS site. Hierbij werd een speciale oproep aan de vrouwelijke leden gedaan, dit naar aanleiding van een opmerking van een vrouwelijk lid tijdens het schippersweekend dat er alleen mannen mee zouden gaan. Diezelfde vrouw reageerde nu op de oproep: Truus Stofbergen. Ook ondergetekende reageerde en zo gingen uiteindelijk ook 2 vrouwen mee. Even een klein voorstelrondje. Herman, de schipper dus, reeds enkele zeezeilraces gemaakt: Scheveningen - La Rochelle en dus ook de CAM race. Joop heeft een First 310, waarmee hij elke woensdag club-wedstrijden vaart en daarnaast ook een aantal keer de oversteek heeft gemaakt naar Engeland. Roelof woont al jaren op zijn motorschip, heeft jaren met open zeilboten gezeild en vaart ook regelmatig op motorboten. Truus heeft vorig jaar 3 maanden rond Engeland, Ierland en Schotland gezeild en ik, Martine heb m.n. ervaring met open zeilboten en kajuitboten, maar nog nooit op zee gezeild.

De ligplaats van de Fan Fare is in Stavoren. Omdat alle deelnemers donderdagochtend in Lauwersoog werden verwacht, zijn Willem, Herman en ik al dinsdagavond aan boord gegaan om woensdagochtend richting Lauwersoog te vertrekken. Willem was één van de oorspronkelijke bemanningsleden, maar wegens persoonlijke omstandigheden heeft hij ons in Lauwersoog helaas weer moeten verlaten. De tocht naar Lauwersoog verliep voorspoedig. Via Kornwerderzand zijn we met het tij mee bij Harlingen de Wadden overgestoken, via de Stortemelk de Noordzee op en toen boven de eilanden langs naar Lauwersoog gevaren. 's Nachts viel de wind volledig weg en toen we in de gaten kregen dat het kardinaal waar we naar binnen zouden moeten bij Schiermonnikoog steeds verder weg kwam te liggen, i.p.v. dichterbij, was dat het moment om de motor aan te zetten, per slot waren we nog niet in de CAM race en konden we die nog ongeoorloofd gebruiken.

Donderdagmorgen kwamen we aan in de binnenhaven van Lauwersoog. Een hoek van de jachthaven was vrijgemaakt voor alle CAM race deelnemers, dus je ontmoette direct je medezeilers. Die ochtend moesten we ons melden bij de organisatie en werd de boot geïnspecteerd. Ze waren vrij streng, maar alles werd goedgekeurd en dus waren we klaar voor de race. 's Middags kwam Truus al aan boord en 's avonds was door de CAM race organisatie een maaltijd verzorgd zodat we onder het genot van een heerlijke nassihap zeilervaringen met andere deelnemers konden uitwisselen. 's Avonds hebben we gedrieën alvast het wedstrijdreglement doorgenomen zodat we niet tijdens de reis voor verrassingen zouden komen te staan. Sowieso had Herman al een gedegen voorbereiding gedaan, meldpunten tijdens de wedstrijd geregistreerd, stromingen en 't weer bestudeerd en de boot tip top in orde.

De volgende dag voeren we door de sluis alvast naar de vissershaven, aan de buitenkant van de dijk. Dit omdat maximaal 12 schepen per keer door de sluis kunnen. Het duurde dan ook enkele uren voordat iedereen in de buitenhaven lag. De rest van de dag was heerlijk relaxen. 's Avonds kwamen Roelof en Joop aan boord en hebben we nog een heerlijke goede vismaaltijd genuttigd in één van de restaurantjes die de Lauwersoogse haven rijk is. Daarna aan boord onze eerste schippersbitter genuttigd. Zaterdagochtend was een briefing georganiseerd, waarin de organisatie nog de laatste mededelingen deed en een uitgebreid meteo-verslag werd gegeven, van regio tot regio, voor elke 12 uur. Deze informatie bleek zeer accuraat en hier hebben we dan ook veel aan gehad tijdens de reis. Bij deze alsnog onze dank hiervoor. In Lauwersoog werd het een gezellige drukte met een braderie, kermis en veel mensen op de been om de uittocht van de ongeveer 125 boten te kunnen aanschouwen.

De race zou om 2 uur beginnen. De deelnemers waren in diverse klassen ingedeeld, ofwel in een IMS of ORC klasse wanneer je in het bezit was van een meetbrief, ofwel in de vrije klasse. Daarbinnen waren schepen ingedeeld naar lengte van het schip, zonder rekening te houden met andere handicaps. Elke 10 minuten zou een groep vertrekken, te beginnen met de vrije klasse, waarin wij deelnamen. Om half één vertrokken we grootmoedig uit de haven met Genua 1 op. Dit bleek iets te enthousiast dus net buiten de haven deze toch maar verwisseld voor de werkfok. Om 2 uur werd het 10 minuten sein gegeven en om 14.10 uur gingen we daadwerkelijk van start. We lagen niet helemaal vooraan bij de start, maar dat was ook helemaal niet nodig. Met eerst een half windse koers, een koers waarin de Fan Fare helemaal in haar element is, en hoog in het parcours spoten we iedereen direct al voorbij en in het Westergat lagen we al aan kop. Wat een euforie!!!! Omkijkend zagen we een paar gehesen spinakers aan flarden gaan. Wat moet dat een beroerd gevoel geven zo in het begin van de race. Nog even werd het spannend bij de WG2 boei, boven Schiermonnikoog. Op het randje van de vaargeul hadden we in één keer te maken met een flinke ondiepte. De Fan Fare steekt 2,2 meter diep en de diepte wordt onder de kiel gemeten. Opeens wees de dieptemeter 0,0 aan en we planeerden ook nog!!! Gelukkig voeren we richting het midden van de vaargeul en werd het al snel dieper.Met de KNRM op onze hoogte (we waren per slot nummer 1) kon er niets gebeuren. Maar met die ondiepten waren er sterke grondzeeën en daarmee flinke golven, dus op een gegeven moment dook ze in een golf en hadden wij onze eerste plens water te pakken. Herman was nog niet eens in zijn zeilpak en was dan ook volledig nat! Gelukkig had hij ons van te voren al gevraagd zeilkleding aan te trekken.

De start bij de andere klassen bleken niet zo voorspoedig te verlopen, met een valse start een enkele aanvaring, enige vertragingen en een flinke dosis concurrentiegevoel, waardoor sommige schepen niet de ruimte kregen in de vaargeul te blijven. Daar hebben wij echter geen last van gehad en wij waren al op weg naar de bandbreedte waar we de shippinglane zouden oversteken. Inmiddels was ikzelf al zeeziek geworden, omdat ik op een gegeven moment ging navigeren en daarbij over de kaartentafel hing. Dit bleek niet zo handig in het Westergat, met de korte golfslag. Eenmaal weer in de kuip kwam mijn maaginhoud er enkele keren toch uit (aan de lage kant!!!!). Op een gegeven moment ben ik aan het roer gaan staan, wat positief werkte. Toch bleef ik verder vrolijk en aanspreekbaar, omdat ik erg van de tocht an sich genoot, wat de anderen heeft verbaasd. Eenmaal in mijn kooi liggend ging het iets beter, toch gelijk mijn eerste wacht moeten overslaan wat zonder morren door de rest werd opgevangen (vond ik echt super, het teamgevoel was wel gezet).

Midden in de tweede shippinglane lag de EFB boei. Het wedstrijdreglement gaf aan deze boei stuurboord te laten liggen. Echter, een aantal schepen, waaronder diverse wedstrijdboten, passeerden deze stuurboord, waaronder het schip dat uiteindelijk als eerste de haven van Stavern zou binnenvaren: "Karel met de houten poot". Heel sportief werden ze via de marifoon geïnformeerd hierover, maar die hadden ze niet aanstaan, waardoor ze pas na 8 mijl erachter kwamen wat er aan de hand was. Ze zijn toen direct teruggekeerd om deze boei alsnog goed te nemen. En toch nog als eerste binnenkomen.....

Na de EFB boei ruimde de wind en zijn we richting de Deense kunst gegaan. Achteraf weten we nog steeds niet wat de juiste strategie was: De één koerste direct richting Stavern, zoals Karel met de houten poot. Anderen zijn helemaal onder de Deense kust gekropen, wat als voordeel had enige stroming mee te hebben. Wij bleven halverwege. Van de schepen die als eerste binnen kwamen werden al deze verschillende aanpakken ingezet en kennelijk werkten ze allemaal. Iedereen kreeg wel te maken met enige windstilten, maar vooral boten in de achterlinie hebben veel windstilten ondervonden. Zelf zijn we de tweede avond in een gebied van zo'n 4 uur zeer weinig wind terecht gekomen. Hoewel dat in 'n race niet direct handig is, had dat ook wel weer wat. Na een aantal uur dobberen wordt je toch enigszins melig en hebben we een heerlijke pastasalade genuttigd (overigens het restje van de door Herman klaar gemaakte maaltijd van de eerste avond, waar na een woelig Westergat nog weinig animo voor was) Daarbij hebben we een gezellig muziekje aangezet en onder 't genot van een heerlijke kop koffie en een appeltaart (nog net niet met slagroom) waande we ons bijna op de camping. Gelukkig trok de wind aan en lieten we dit idyllische plekje toch snel achter ons. Met meer wind doken we dus de tweede nacht in. Na radiogebruik waren de accu's weer aan wat voeding toe, dus 's nachts de motor in zijn vrij aangezet, om deze op te laden. Het leuke van zo'n race is dat er steeds wel boten om je heen zijn. Daar kun je je aan meten en zij aan jou. Vanwege de gunstige wind hadden we de genaker gezet. Nu heeft de FF1100 een snel onderwaterschip. Met een gunstige wind en de juiste zeilvoering en -trim laat hij andere schepen snel achter zich. Zo ook die nacht. Al snel liepen we met 2 knopen meer gang uit op de boot naast ons, die overigens onder Genua voer. Doordat zij onze motor hoorden en wij zo snel bij hen wegvoeren, begonnen ze waarschijnlijk argwaan te krijgen. Dus opeens werden we in de spotlights gezet. Wie was toch die snelle boot.... We verwachtten hier nog iets van te horen bij aankomst in Stavern, maar kennelijk zijn ze zelf ook tot de conclusie gekomen dat het toch echt mogelijk is bij die wind nog 7 knopen te varen, onder genakervoering.

Dag 3 was heel relaxed. We hadden inmiddels gezelschap gekregen van 2 X-jachten en voeren gedrieën onder de Deense kust. We bleken ook bereik te hebben met onze gsm, dus 't thuisfront kon even op de hoogte worden gebracht van onze voorspoedige reis. Het was een rustig windje, aan de windse koers, zonnetje, de Cariben waren er niets bij. Daarbij was het sightseeing van de Deense stranden en kustdorpjes een leuke afwisseling na 2 dagen zee. Alweer konden we met volle teugen genieten van de snelle FF en goed getrimd tuigage. Langzaam maar zeker lieten we ook deze schepen, die bekend staan als snelle zeilboten, achter ons. Bij het naderen van de kop van Jutland en het Skagerak begon de wind aan te trekken. Zowel langs de Deense als de Zweedse kust heb je stroming richting het noorden. In het midden van het Skagerak is een gebied met ronddraaiende stroming. Bij weinig wind is het beter daar niet in terecht te komen en dit was dan ook onze eerste strategie: de Zweedse kust volgen. Te meer omdat bij het aan - en binnenvaren van de haven van Stavern we dan profijt zouden hebben van de stromingen. Toen echter de wind al tot 10 knopen was aangetrokken en de meteo vooruitzichten nog meer wind beloofde, besloten we toch een rechtstreekse koers te varen, dwars over 't Skagerak. Helemaal 'n topbeslissing!!! Wat hebben we gespoten!!! Met de genaker er nog op bereikten we op volle zee al snel windsnelheden van 21 knopen met uitschieters tot 24. Heel belangrijk was toen om niet te hoog aan de wind te varen. Zou de genaker namelijk inklappen en daarna weer volvallen, dan zou die door de enorme kracht van de wind stuk kunnen slaan. Dit is dan ook een paar keer kritiek geweest en daarom besloten we voor de nacht toch voor rustiger zeilen, ook omdat we rekening hielden met het toenemen van de wind. Dit bleek ook te gebeuren met uitschieters tot 28 knopen. Met alleen ons grootzeil voeren we nog tot 12 knopen. De X jacht Xyphias die wij met de genaker ruimschoots achter ons hadden gelaten, kroop gedurende de nacht met zijn stormspinaker op langzaam naderbij. Op 58 graden Noorderbreedte was er geen sprake meer van totale duisternis en met een halve maan was het zicht behoorlijk goed te noemen. Al met al een schitterende zeilnacht.

Bij het krieken van de ochtend ging de wind terug naar 14 knopen waarna we direct de Genua 1 erbij zetten. De Noorse kust kwam in zicht en om 8:49 uur voeren we over de finishlijn. De Noorse kust heeft een grillige kustlijn en het is met haar fjorden moeilijk te zien waar een haveningang is. Rekening houdend met vele onderwater rotsen konden we dan ook niet onder de kust varen en was navigeren dan ook essentieel. Bij aankomst in de haven bleek dat we bij de eerste 15 boten zaten. Met luid applaus, gejuich en getoeter van de andere reeds aangekomen deelnemers werden we verwelkomd, zeker toen bleek dat we de eerste waren in de vrije klasse (iedere klasse voer een andere kleur vlag, de vrije klasse in de eerste startgroep had een rode). Na ons druppelden andere schepen binnen. Telkens wanneer een schip binnenkwam klonk er weer een flink welkomstgejoel. In Stavern was een flink deel van de haven gereserveerd voor CAM boten. We lagen zo'n 5 boten dik. De sfeer onderling was erg gezellig en voor de locals was 't een hele happening. Om half 2 maandagnacht was de eerste boot binnengevaren. De allerlaatste arriveerde donderdagochtend. Deze had met heel veel windstilte te maken gehad. De meesten kwamen echter wel in de loop van dinsdag en woensdag binnen. Met name de schepen die wat in de achterlinie lagen kregen te maken met windstilten, waardoor sommigen 17 uur (!) hadden rondgedobberd en dan ook van de gelegenheid gebruik maakten om een verfrissende duik in de Noordzee te nemen of de boot rondom eens te poetsen, je moet toch wat.... Ook op 't Skagerak waren windstiltes en een aantal zagen dan ook de finish al heel dichtbij komen om vervolgens nog 4 uur rond te dobberen. In Stavern zijn we heerlijk de eerste avond uit eten geweest in een uitstekend visrestaurant met een Noorse Bourgondische pot: een grote schaal overladen met koude vis met een ontelbare hoeveelheid Noorse garnalen. Inmiddels waren reeds vele zeilboten binnen en was de belangstelling van de locals groot. Het weer was schitterend en het stadje gonsde van de gezelligheid. Moeilijk voor te stellen dat zo'n stadje in de winter verstild is in een flink pak sneeuw....

We hebben die dagen met 'n euforisch gevoel rondgelopen, toch superleuk om als eerste van de vrije klasse aan te komen. Bovendien zouden we nog eerste kunnen worden van de hele CAM race. Dit zou beslist worden door een catamaran wedstrijd, onder 't mom van: een CAM race kan iedereen, maar dan moet je nog laten zien of je echt kunt zeilen (bla, bla, bla...). Deze wedstrijd zou plaatsvinden voor aanvang van de BBQ die bij de zeilvereniging van Larvik was georganiseerd op donderdag. De schippers van de winnende schepen moesten tegen elkaar gaan varen. Herman heeft jarenlang in open boten gezeild, hierin ook les gegeven en ook wel eens op 'n catamaran gezeten, dus we hadden er alle vertrouwen in. Er bleken 9 klassenwinnaars te zijn. De winnende schipper ging aan 't roer en de eigenaars van de boten voeren als fokkenmaat mee. Eén van de eigenaars was de Noorse kampioen en misschien niet geheel ontoevallig werd diens boot winnaar van de CAM race. Herman werd uiteindelijk vierde. De BBQ was supergezellig. Aan meterslange tafels zaten we met zo'n 700 man en vrouw gezellig te eten (inmiddels waren bij menig boot vrouw en kinderen gearriveerd om na de race vakantie te gaan vieren in de Oostzee). De prijzen werden uitgereikt en de burgemeester van Larvik gaf een speech. Daarbij nodigde ze ons van harte uit om de sterfdag van Colin Archer, volgend jaar 100 jaar geleden, bij te komen wonen. Er speelde een gezellige band en er werd volop gedanst, zeker ook door de Fan Fare bemensing. Uiteindelijk een zeer geslaagde afsluiting van een fantastische CAM race.

De volgende morgen, vrijdag, 10 uur, hebben we de terugtocht aanvaard. Joop achterlatend met broer die inmiddels op de motor was aangekomen. Ook Joop zijn motor was inmiddels gearriveerd en zij gingen nog een aantal dagen van het Noorse landschap genieten. Ons eerste deel van de tocht, tot aan de Deense kust, hadden we nog een goede wind. Daarna begon de eerste windstilte. Uiteindelijk hebben we twee dagen zeer weinig wind gehad en dus zeer veel rondgedobberd. Bij mezelf bemerkte ik af en toe enige onrust. Maar als je het doel van het aankomen kan loslaten en helemaal in het hier en nu kan zijn, geniet je van dat wat dan geboden wordt: een bijna vlakke zee, soms in enige mist gehuld (zodat we zelfs een keer de radar hebben aangezet om naderende schepen tijdig aan te zien komen) dan weer met een klein zonnetje. Schepen die aan de horizon passeren, vogels die om je boot zwemmen en vliegen. Regelmatig kwamen stormvogels even een kijkje nemen bij onze boot. Ook hoorde je het kabbelen van het water rondom de boot. Wat een schitterende momenten. Zeilen met zeer weinig wind vraagt een aparte zeiltechniek. Zolang de true wind speed meter niet 0,0 aanwees wist Herman met uitstekende zeiltrim en door constant alert te zijn op windvlaagjes en windschiftingen de Fan Fare steeds varende te houden, en wel vooruit. Mijn complimenten, Herman, bij de volgende windstiltes zal ik aan je denken.

En dan is het zondagochtend, zo rond een uur of 10, we zaten tegen de wisseling van de wacht, iedereen was op. Opeens zag ik vlak voor de boot een vin. Aan het eind van de wacht denk je eerst te beginnen met hallucineren. Maar binnen een minuut zag ik ook naast de boot een vin boven het wateroppervlak uitkomen en toen wist ik 't zeker: DOLFIJNEN!!!!!! Een groep Witsnuitdolfijnen kwamen ons gezelschap houden (we hadden een boekje van de vereniging Noordzee gekregen waarin een aantal dieren stonden afgebeeld met kenmerken). Wat een feest. Wat een spektakel!! Wel 10 minuten lang bleven ongeveer 6 dolfijnen om onze boot heen spelen. Dan wel doken ze vlak voor onze boeg langs, dan kwamen er 2 dolfijnen tegelijk uit 't water, soms aan bakboordzijde, dan weer aan stuurboordkant. Voor mijzelf was dit absoluut de kroon op de hele reis. De werkelijke prijs!!!! Wat nou zwemmen met dolfijnen bij een tropisch eiland. Gewoon tijdens het zeezeilen op onze eigen Noordzee. Make my day!!! In de middag kregen we nog een verdwaald steltlopertje aan boord, die helemaal uitgeput de Deense kust niet meer kon terugvinden. Aan boord kwam hij weer wat op krachten, maar tegen de nacht toen de wind weer aantrok, is hij op zeker moment toch weer uitgevlogen.

Zondagavond leek de wind weer aan te trekken en hadden we op een gegeven moment berekend dat we tot wel een uurtje of 12 de volgende nacht bij Vlieland konden zijn. Toen echter de wind weer wegviel, kwamen daar uiteindelijk nog 10 uur bij. Maandagavond was werkelijk een schitterende avond, met een gladde zee, enige mistflarden en een in paarse luchten gehulde zonsondergang. Daarna trok de wind weer aan. Met een aan de windse koers voeren we rond de 7 knopen onder Genua 1. Wat een snelheid na al die uren dobberen. Onze eindbestemming kwam nu echt dichterbij. In de vroege ochtenduurtjes kromp de wind iets waardoor we met halve wind verder voeren en de genaker gehesen kon worden. Deze wind bleef aanhouden tot aan Harlingen waar we uiteindelijk om 5 uur dinsdagmiddag aankwamen. Om over de Boontjes richting de sluizen van Kornwerderzand te kunnen varen, moesten we wachten tot 9 uur. Daarom besloten we in Harns ons laatste avondmaal met de voltallige terugreisbemanning te nuttigen, omdat ikzelf hier van boord ging.

Afscheid nemen na 2 weken intensief met elkaar geleefd te hebben was best even moeilijk. Tjee, wat maak je toch 'n hoop met elkaar mee in zo'n kort tijdsbestek. Zo ken je elkaar helemaal niet en zo trek je langere tijd op 'n zeer beperkte ruimte met elkaar op. Op de Fan Fare is dit in zeer goede harmonie gegaan. Tot 't laatste moment was 't gezellig en hebben we 't fijn met elkaar gehad. Uiteindelijk is het voor mij, maar ik weet dat ik voor de gehele bemanning kan spreken, een onvergetelijke tocht geweest, van 't eerste tot 't laatste moment genoten van alle unieke belevenissen.